Tactiele tekeningen ONDER CONSTRUCTIE
Een voelbare tekening werkt heel anders dan een visuele afbeelding.
Ik gebruik het woord tekening omdat aan een tactiele afbeelding altijd een ontwerp, een handmatige of digitaal ontworpen 'tekening' (design) ten grondslag ligt. Voor visuele afbeeldingen is dat vaak ook het geval (tekeningen, etsen, gravures, graffiti, enz.), maar soms ook niet, bijvoorbeeld in foto's. Aan schilderijen is niet altijd een 'tekening' ten grondslag.
Hoe dit ook zij: een visuele afbeelding overzie je in één oogopslag, daarna kijk je naar details. Bij heel ingewikkelde afbeeldingen duurt het langer voor je het overzicht hebt. Je ogen dwalen over de afbeelding en focussen steeds om andere details. Je ziet steeds wat nieuws en je legt steeds andere verbanden.
Bij een tactiele afbeelding ga je altijd van details naar geheel. Je handen en vingers kunnen steeds maar een klein beetje van de tekening voelen. De lijnen, texturen en punten moeten betekenis krijgen in hun onderlinge context. Dat is dus een beetje vergelijkbaar met een hele ingewikkelde visuele afbeelding - of een infographic met heel veel teksten en afbeeldingen die je niet in één keer kunt overzien of begrijpen.
Maar er komt iets bij:
- met je ogen kun je veel sneller terug naar een plek die je nog even preciezer wilt bekijken of nog een keer wilt bekijken omdat je het niet meer precies weet, dan met je handen.
- je moet met je handen veel meer de individuele fragmenten aan elkaar puzzelen. Dat kan ook bij een
eenvoudige tactiele lijntekening al best lastig zijn.
Kortom: tactiele tekeningen lezen kost meer tijd, energie en concentratie dan visuele tekeningen lezen.
Soorten tekeningen, grafische geletterdheid
Er zijn heel veel soorten tactiele tekeningen, bijvoorbeeld:
- kaarten, grafieken, schema's
- illustraties in zelf gemaakte kinderboeken
- illustraties in omgezette kinderboeken
- tactiele tekeningen die 3D-onderwerpen uitleggen
- omzettingen van foto's, schilderijen en andere kunst
Ze vragen allemaal hun eigen aanpak. Het maakt bovendien uit voor wie je de tactiele tekeningen maakt en welke techniek je kunt gebruiken.
Focus van HandsSee
HandsSee focust zich op tactiele tekeningen die helpen om de werconcepten uitleggen: hoe zit iets in elkaar, hoe werkt het, hoe ziet het eruit? Van heel simpel (vormen, hoe voelt iets aan, groot-klein, letters, enz.) tot heel ingewikkelde ruimtelijke concepten zoals gebouwen, vliegtuigen of een ruimtestation. Kortom: alles wat een blind kind niet 'automatisch' meekrijgt doordat het niet kan zien, of waar een jongvolwaasen of volwassen blinde persoon zich op basis van alleen maar woorden geen correcte voorstelling van kan vormen.
Als ik hier alles zou behandelen en uitleggen, wordt het een uitgebreide wiki. Dus ik hak het in stukjes; kleine 'kaleidoscopische' modules, die steeds een (deel)aspect behandelen. Het is noodzakelijke basisinformatie; in een workshop kan ik dieper ingaan op iedere module en op hun samenhang.
- voor kaarten, grafieken en schema's bestaan al heel veel richtlijnen
- als je zelf een tactiel boek maakt voor je kind, ben je zowel qua verhaal als qu 'plaatjes' vrij om te maken wat je wilt en kun je het helemaal op maat maken voor je kind.
- als je een bestaand boek omzet, zijn de plaatjes daarin vaak niet geschikt voor tactiele weergave en moet je heel veel veranderen.
- je kunt tactiele tekeningen gebruiken als ondersteuning bij een uitleg van een concept: hoe werkt iets precies, hoe ziet het eruit en hoe zit het in elkaar. Daarvoor heeft HandsSee een bestaande en beproefde methode doorontwikkeld: SIM, Sculpt In the Mind
- omzettingen van foto's en grafische kunstwerken: ook hiervoor heeft HandsSee een methode/checklist ontwikkeld.
hoe maak je dan bijvoorbeeld de tekenstijl van de illustrator duidelijk? En moet/kan dat wel?
- mijn ervaring
Engels deel van deze website
Goede standaarden en richtlijnen voor verschillende soorten tekeningen, technieken en categorieën lezers zijn belangrijk. Daar werk ik in internationaal verband aan mee; zie het Engelse deel van deze website. Doel:
- leren van elkaar
- kennis over informatieve en betekenisvolle tactiele tekeningen op een hoger plan brengen
- meer tactiele tekeningen beschikbaar maken