HandsSee-gids - Zoek het vijfde zwijn - Tactiele versie met braille

Where is the fifth pig is een spotprent in de vorm van een vouwpuzzel uit de Tweede Wereldoorlog. De tekenaar is niet bekend. Het is een mooi voorbeeld van een staaltje Britse humor. De tekening, gedrukt op ongeveer A4 formaat op dun en goedkoop papier, circuleerde in diverse landen en in diverse varianten. Ik heb voor Museum Rotterdam een tactiele tekening gemaakt, waarmee je kunt ervaren hoe de puzzel werkt.

1. Zelf ervaren

Om de verrassing en de oplossing niet meteen te geven, heb ik een link naar de specificaties en een afbeelding van het origineel helemaal onderaan deze pagina gezet.

Hieronder lees je eerst wat er te zien is op de originele tekening en daarna wat er anders is op de tactiele tekening. Dan volgt een precieze beschrijving daarvan, die de vingers door de tactiele tekening leidt. Tenslotte vind je een link naar de vouwinstructie op de website van Museum Rotterdam en een link naar de specificaties en een foto van het origineel.

2. Over de originele tekening

Het is - ook voor mensen die goed kunnen zien - niet meteen duidelijk hoe je deze tekening moet 'lezen' en wat je ermee moet doen. Dat is ook de bedoeling; het is een soort puzzel.

Om de titel te kunnen lezen moet je hem dwars leggen.

Dan loopt midden over de bladzijde een horizontale stippellijn, onderbroken door de titel, in twee regels boven elkaar: boven: 'ZOEK HET 5de ZWIJN', onder 'WHERE IS THE 5TH PIG'.

Er is ook een verticale stippellijn. Bovenaan rechts naast die stippellijn staat 50 CENT.

De stippellijnen verdelen het blad in vier segmenten. In ieder segment staat een varken.

• De bovenste varkens staan met de snuiten naar elkaar toe.
• De onderste varkens staan ondersteboven, ook met hun snuiten naar elkaar toe.

De varkens zijn iets schuin van opzij getekend. Ieder varken heeft een andere houding, andere vetplooien en andere rare (modder?)vlekken. Alle varkens hebben een wat opkrullende neus met ribbeltjes, een grote gesloten bek waarvan de mondhoeken omhoogkrullen en kraaloogjes die lijken te glimmen van plezier. Het zijn geen echte zwijnen, die zien er net iets anders uit, maar 'vieze vette varkens'; figuurlijke 'zwijnen' dus.

Als je beter kijkt, zie je ter weerszijden van de 'hoofdstippellijnen' in het midden nog twee stippellijnen. Deze lijnen worden onderbroken door de varkens.

Ieder van de vier segmenten is dus weer onderverdeeld in vier segmenten. Nu valt op dat in het segment links naast 'ZOEK HET 5de ZWIJN' 1st (first) staat; en in het segment rechts ervan 2nd (second). Onder 1st staat, op zijn kop 4th; en onder 2nd staat 3th.

Speuren we nog even verder, dan zien we een hoofdletter A en een hoofdletter B. Je moet de tekening een kwartslag naar links draaien om die rechtop te zetten.

• de A's staan dan bovenaan ter weerszijden van de buitenste lange stippellijnen
• de B's staan aan de linkerkant van het blad boven en onder de korte korte stippellijnen.

Iedere stippellijn eindigt in een pijlpuntje. Wat daar de bedoeling van is, wordt niet duidelijk.

Stippellijnen duiden in het algemeen op vouwlijnen. Zo ook hier. Op sommige varianten van de tekening staat daadwerkelijk de aanwijzing, dat je de tekening moet vouwen om het vijfde zwijn te vinden. Aha! De hoofdletters A en B moeten natuurlijk tegen elkaar komen te liggen...

3. Over de tactiele afbeelding

De tactiele tekening heeft zoals eerder gezegd tot doel om de ervaring van het vouwen te bieden. Daarom is dun papier gebruikt.

Er zijn een paar aanpassingen gedaan om de tactiele tekening op de tast gemakkelijk hanteerbaar te maken:

1. Om de buitenste segmenten is een 'kader' toegevoegd op ongeveer een centimeter van de rand van het blad. Je moet zo vouwen, dat er een doorlopend kader rondom het vijfde zwijn overblijft.
2. De varkens zijn aangepast voor snelle en foutloze tactiele verkenning:
   • schaduwen en overbodige strepen/details zijn weggelaten.
   • ze zijn alle vier staand en in profiel (recht van opzij, met hun zijkant naar ons toegekeerd) afgebeeld. Je voelt dus steeds twee poten en 1 oor en 1 oog.
3. De Nederlandse titel is in braille weergegeven; alle andere tekst is weggelaten.
4. De pijltjes aan het eind van de stippellijnen zijn weggelaten.
5. Visuele toevoegingen:
   • QR-code naar de vouwinstructie op de website van Museum Rotterdam. Die staat in een tactiel duidelijk herkenbaar vierkant in een van de hoeken binnen het kader.
   • Titel ZOEK HET VIJFde ZWIJN: als je het vierkant rechtsboven plaatst, staat de titel links daarvan in het midden van de smalle kant.
   • Onderaan staat gecentreerd de tekst (c) Dorine in 't Veld - HandsSee - info@handssee.eu en daaronder: Zoek het 5de zwijn - Museum Rotterdam - Tactiele versie met braille.

4. HandsSee voelgids.

Deze beschrijving is bedoeld voor mensen die de tactiele tekening in detail willen lezen en daar aanwijzingen bij nodig hebben.

Tip: als je nog niet weet hoe je met een tactiele afbeelding werkt, lees dan eerst nog de pagina eerste keer.

Oriëntatie.

• Leg het vel dwars, met de lange kant naar je toe. De QR-code staat linksboven.
• Het blad wordt in vieren verdeeld door een horizontale en verticale stippellijn.
• Boven de horizontale stippellijn staat in braille: zoek het; eronder staat: vijfde zwijn.
• In ieder vak staat een varken, getekend in profiel onder een rechte hoek. (We voelen dus de zijkant van de varkens, twee van de vier poten, en één van de twee ogen en oren).

Segment linksboven

• Dit varken staat met zijn achterste met het kenmerkende krulstaartje naar links en zijn kop naar rechts.
• Volg de omtrek vanaf de krulstaart met de klok mee: een kromme lijn omhoog.
• Net boven het krulstaartje een stukje naar links voel je horizontaal een stukje stippellijn.
• Daarboven begint een kader, parallel aan de rond van het blad.
• In de hoek bovenaan vind je het vierkant waar de QR-code in staat.
• Het kader loopt horizontaal verder tot een verticaal stippellijntje.
• Ga terug naar de krulstaart en volg de omtrek van het varken.
• Eerst ga je een stukje omhoog, dan rond naar rechts : de rug van het varken.
• Je stoot tegen een verticaal uitsteeksel aan: een oor.
• Nog verder naar rechts buigt de kromme lijn omlaag: de kop.
• Helemaal kom je uit bij de kenmerkende platte snuit van het varken.
• Dan buigt de omtrek naar links: de kin en de nek.
• Je komt bij de voorpoot. Varkens staan vrij laag op de poten.
• Verder naar links langs de buik, de achterpoot en weer terug naar de krulstaart.
• Binnen de omtrek zitten vlakken met reliëftextuur: moddervlekken.
• Onder het oor en iets naar rechts je een rondje: het oog. Dit is zo getekend voor de duidelijkheid.
• Achter het oog, richting de krulstaart, zit een rare verdwaalde moddervlek.

Segment rechtsboven

• In het rechtervak staat net zo’n zwijn. Nu met de snuit naar links en de staart naar rechts.
• De moddervlekken zitten wat anders, maar verder is deze tekening bijna gelijk aan de tekening links.
• Aan de rand van het blad voel je weer een kader en haaks daarop staande stippellijnen aan begin en eind.

Onderste helft van het blad

• Onder de horizontale stippellijn vind je de andere twee zwijnen; deze staan op hun kop, dus de poten omhoog.
• Ook vind je het kader en de korte stippellijntjes rondom.

5. Vouwinstructie

Deze instructie vind je ook op de website van Museum Rotterdam.

• Leg het vel met de smalle kant naar je toe en de qr code rechtsboven.

• Vouw de linker bladrand naar rechts tot de kaderlijn.

• Vouw de bovenste helft terug op het stippellijntje, waar je nu de putjes van voelt.

• Verder omlaag onder het stippellijntje voel je ook nog stukjes stippellijn.

• Bovenaan en onderaan wordt het reliëf weer voelbaar - en sluit de kaders horizontaal netjes aan

• Je hebt nu een smalle lange strook voor je liggen met de korte kant naar je toe. (Links 3 laagjes, rechts 1 laagje).

• Vouw de onderste helft naar boven over de lange stippellijn in het midden

• Vouw terug vanaf de stippellijntjes waar het kader begint.

• Als alles op zijn plaats ligt, loopt het kader helemaal rondom.

• Nu ontdek je in het midden het vijfde zwijn.

Oplossing

Je voelt een gezicht, met haar dat in pieken over het voorhoofd valt. De ogen zijn weergegeven met zware schaduwen. Onder de neus, die niet is weergegeven in de tactiele versie, voel je een smalle hoge snor en een mond. Dit is een karikatuur van ... Hitler, die iedereen onmiddellijk herkende en bekend stond als een 'zwijn'.

Hier vind je de specificaties en een afbeelding van het exemplaar van Museum Rotterdam.