Onderliggende principes
Uitleg bij HandsSee methode door Dorine in 't Veld, gepubliceerd op de website van HandsSee. Laatste revisie 22-12-2025. Vermeld bij citeren deze bron. Om (delen van) deze teksten voor eigen publicaties te gebruiken is mijn toestemming nodig, mail info@handssee.eu.
Iedere ('gewone') tekening kent zijn eigen 'onderliggende principes': regels of conventies om te tekenen. Een schets, een cartoon, een grafiek, een architectuurtekening... allemaal hebben ze hun eigen wetmatigheden. Die moet je kennen om de tekening goed te kunnen begrijpen en interpreteren.
Voor tactiele afbeeldingen zijn belangrijke onderliggende principes:
Orthogonale projectie
Kort gezegd komt deze methode neer op het werken met aanzichten waarin geen perspectief is gebruikt. Dus recht van boven (en/of onder), van voren (en/of achter) en recht van opzij (van links of van rechts).
Orthogonale projectie vormt de basis van de HandsSee methode om driedimensionale voorwerpen om te zetten naar een tactiele afbeelding, wanneer precies duidelijk moet zijn welke vormen en verhoudingen dit heeft en welke positie het in de ruimte inneemt. Meer informatie vind je op de pagina over orthogonale projectie.
Perspectief
Perspectief in tactiele afbeeldingen is heel moeilijk te herkennen voor de vingers, ook voor mensen die later blind of slechtziend zijn geworden.
Er is altijd uitleg bij nodig. Mensen die weten hoe perspectief werkt, zullen die uitleg doorgaans goed kunnen volgen. Voor mensen die nooit gezien hebben is die uitleg echter vaak onbegrijpelijk. Tenzij: ze in een speciale cursus hebben geleerd hoe perspectief - en andere visuele concepten - 'werken'.
De HandsSee cursus Perspectief (en andere visuele concepten) bestaat uit een aantal hands-on workshops, waarin deelnemers met beweging en diverse zintuigen ('embodied'), ervaren hoe zien werkt. Daarbij komen naast perspectief ook andere visuele concepten aanbod, zoals occlusie, transparantie, lichtwerking. Er wordt gewerkt met tactiele afbeeldingen, diverse materialen en praktische oefeningen. Daarbij is veel aandacht voor de afbeelding van het menselijk lichaam.
Ook voor ziende deelnemers is de cursus vaak een 'eye opener'. Passief beheersen ze perspectief; in lezen zijn ze (ongemerkt) getraind. Maar de actieve vorm, tekenen, heeft niet iedereen getraind... Als dan ook nog blijkt, dat er verschillende manieren zijn om perspectief te tekenen, wordt duidelijk waarom we perspectief tot de onderliggende principes rekenen: afspraken, conventies - die je moet leren om ermee te kunnen werken.
Dubbele laag
Voor tactiele afbeeldingen die gebaseerd zijn op visuele originelen gelden dus enerzijds de onderliggende principes van de basis afbeelding; en anderzijds die van de tactiele afbeelding zelf.