Fantastisch!
Er kan steeds meer aangeraakt worden in musea. Soms mag je zelfs - met handschoentjes - historische objecten of kunstwerken aanraken.
Of er worden tactiele afbeeldingen of replica's gebruikt.
Steeds meer worden ook 'multizintuiglijke' rondleidingen of routes georganiseerd. Daarbij worden alle zintuigen ingeschakeld.
Voor wie ziet, al is het slecht, kunnen mooie visuele presentaties worden aangeboden. Een (extra groot) beeldscherm met een vergroting bijvoorbeeld; heel handig, want je staat niet tussen de lichtbron en het object (dat daardoor dus minder goed te zien is). En er worden vaak geur-, smaak- of geluidsbelevingen aangeboden.
Bij een multizintuiglijke speelt ook de tast een hele belangrijke rol:
- laten voelen van materialen en stoffen die op een schilderij te zien zijn
- embodiment: het aannemen van houdingen, mimiek of gebaren. Hierbij zet je de propriocepsis in: het diepe spiergevoel waardoor je je een precies 'beeld' kunt vormen. Als het ware van binnenuit.
- aantrekken van een harnas, malienkolder of kleding uit een bepaalde periode en/of streek.
Fantastisch voor mensen met een visuele beperking! Maar ook voor mensen zonder een visuele beperking verrijken deze ervaringen de beleving! Bovendien:
- mensen zonder visuele beperking gaan een stuk beter kijken als er van alles over een object of kunstwerk verteld wordt en ze er letterlijk en figuurlijk langer bij stilstaan!
- museumbezoek kan er een stuk leuker van worden. En gezelliger om met 'gemengde' koppels of groepen te doen van mensen die wel en niet (goed) zien*).
Ik ben er een fan van.
Helemaal geslaagd is het bezoek, als de rondleider de beschrijving van een kunstwerk of object zodanig kan ondersteunen met een tactiele afbeelding dat de blinde deelnemer zich een goede mentale representatie kan maken. Dat is nu eenmaal een voorwaarde om echt kennis te kunnen maken met het object of kunstwerk en er als het ware in te stappen. Alleen dan is een 'kunstbeleving' helemaal mogelijk.
Na afloop kun je het dan samen over je ervaringen hebben - inclusief over wat je van de kunstwerken en objecten vond en wat ze met je deden, welke gevoelens of gedachten ze opriepen. En dat is natuurlijk het leukste. Daar gaat het om. Je blik verbreedt, je bent aan het denken gezet. En je leert er elkaar,de werken en jezelf weer een beetje beter door kennen.
Dat maakt een museumbezoek werkelijk fantastisch!
- In dit artikeltje ligt de nadruk op visuele beperkingen; om voor iedereen - ook mensen die slecht of niet horen, slecht of niet (lang) kunnen lopen, enz. - toegankelijk te zijn moeten er uiteraard ook voorzieningen zijn voor mensen met andere behoeften. Het is zeker een uitdaging voor musea om voor ieder kunstwerk of item een toegankelijk alternatief aan te bieden, liefst op zo'n manier, dat ze voor iedereen toegevoegde waarde hebben.